Barn og unges digitale arena - utvikling - bruk

«Sesam generasjonen» er eit omgrep henta frå Elise Seip Tønnessen si bok Generasjon .com Ho har drive forskning på den fyrste generasjonen som har vakse opp med eit kommersielt fleirkanaltilbod i TV, og som samstundes har opplevd utbreiinga av datamaskin og verdsveven si utbreiing. Fleir og fleir heimar har fått datamaskin til heimebruk i denne tida. Åra me snakkar om her er 1993 til 2005.

Når eg no skal skriva innlegget mitt her, vil boka til Tønnessen og hennar forskning liggja til grunn, men og at eg har opplevd sesamgenerasjonen tett på og har i tillegg jobba med ungdom både i fritid, gjennom utekontaktarbeid, og arbeid i skulen i desse åra.
Sjølv har eg ein gut som tilhøyrer Sesamgenerasjonen. Han var fødd 1990 og går ut av vidaregåande skule i 2009. Eg har danna meg nokre tankar om den raske digitale utviklinga og korleis me bør takla fenomenet.

Den digitale utviklinga har vore svært raskt veksande i desse åra. Tønnesen si bok omhandlar åra fram til 2005. Eg vil og sei noko om kva eg trur om åra frå 2005 og fram til i dag. I klasserommet på arbeidsstaden har me følt utviklinga på kroppen. Me ser ein stadig aukande bruk av datamaskin og programvare.

Tidlegare hadde folk gjerne ein eller muligens to fjernsyn i huset. Få hadde datamaskin.Etter kvart fekk me fleire kanalar å velgja mellom på Tv og enkelte byrja å kjøpa seg Pc til heimebruk. Data var ikkje noko naturleg del av arbeidslivet i dei fleste yrker. Hugsar til og med at då eg byrja å jobba som lærar i 1992 hadde skulen fått datarom. Eg var redd å trykkja på maskina i fare for å ødeleggja noko. Etter kvart fekk eg meg tak i billig brukt maskin frå ei bedrift i lokalmiljøet.

Åra frå 1993 og fram til guten min, som altså tilhøyrer sesamgenerasjonen, gjekk i ungdomsskulen gav fleire og fleire muligheter. Datamaskiner vart meir og meir ein naturleg del av både skuledagen og fritida. Frå at ungdom tidlegare hadde kjøpt seg båt eller moped for konfirmasjonspengane, var det store delar av sesamgenerasjonen som kjøpte eigen PC for desse. Kanskje var dette helst eit gutefenomen. Det var helst gutane som var opptekne av maskinene. Jentene var meir oppteken av mobiltelefon og Tv.

Datamaskinene kom etter kvart inn på dei fleste barne og ungdomsrom. I dag har bortimot alle ungdommar eigen Pc. Mange har til og med to. Dei har ei stasjonær maskin på rommet sitt og har i tillegg fått eller kjøpt bærbar Pc som dei har med seg på skulen, til vennar og på feriar. Alle har mobiltelefon. Tønnesen skriv på side 33 at ho sjekka informantane sine då dei gjekk i 5.klasse. Då hadde berre 5% av dei mobiltelefon. To år seinare, altså i 7.klasse hadde alle, og mange hadde ynskje om ein meir avansert modell.Ho seier at dette er raskare spreiing enn vanleg, men at ungdomane truleg har passert ei grense der brått alle må ha.

Sesamgenerasjonen går i dag siste året i videregåande skule. I skulen får alle si eigen bærbare datamaskin. Denne brukar dei heime og på skulen. (Ein liten digresjon: her hos oss bur me 1 vaksen og 3 ungdommar mellom 15 og 18 år. I huset har me 8 datamaskiner , to tv og alle har mobil, ein eller to. I tillegg har me 4 digitale fotoapparat, og 2 digitale videoapparat, 1 i-pod og 3 mp3 spelarar, kabel tv, og digitalt bakkenettverk) Me er ikkje spesielle eller priviligerte. Heimane har det slik no. Dei unge er omgitt av digitale media og dei er stort sett i bruk på ein eller annan måte store delar av døgeret.

Kva bruker ungdomane utstyret til?Bruken er nok litt ulik mellom jenter og gutar, men dei nærmar seg kvarandre stadig. Frå at jentene var mest opptekne av mobil og gutane av pc spel, er det no fleir og fleir jenter som deltek på lan der ein koplar seg saman med maskiner og spelar mot kvarandre, fleire og fleire jenter lagar seg bloggar som dei skriv jamnleg i og det er like mange gutar som jenter som nyttar sosial web som facebook, nettby, osv.

Frå at det i starten var surfing på nettet der dei kanskje leita fram fotballgrupper dei var fan av, popidol og liknande har dei no ein mykje vidare bruk av datamaskin og mobiltelefon. I dag har dei aller flesta maskiner som har kapasitet til video og biletredigering, pc spel og liknande.
Ungdom brukar utstyret til redigering av video. Dei deler videoar med andre på nettet, dei lastar ned musikk, deler musikk, dei spelar saman med andre , andre stader i verda, dei chattar md tekst og med video, skriv tekstar som dei legg ut, bloggar og hentar informasjon, kommenterer andre sitt arbeid osv osv. Me ser at bruken er vid. Det er ikkje lenger berre enkel bruk der ein finn informasjon om fanklubbar og liknande.

Mange seier at ungdom lever livet sitt på nettet. Ja, på mange måtar kan ein seia det. Dei brukar mange timar i døgeret framfor skjermane. Kor sundt er så det? Er det meiningsfylt? Lærer dei noko fornuftig?

Eg vil påstå at det gjer dei. Ein ting er at ein må fylgja utviklinga, elles vil ein til slutt vera heilt akterutsegla og ikkje henga med i tida. Ein vil verta utanfor og ikkje kunna delta verken sosialt eller fagleg. Det vil heller vera grunn til å regulera bruken i tid og innhald. Som vaksengenerasjon må me involvera oss i den digitale verda. Me må setja oss inn i kva dei unge held på med og prøva å læra oss det same. Berre på den måten kan me fylgja dei, og berre på den måten kan me gjera eventuell undervisning interessann ut frå at me veit kva og korleis dei eventuelt kan kombinera tradisjonell fagkompetanse med moderne digital kompetanse.

Dette er eit utvikling som kan gå hand i hand slik at dei kan nytta seg av det nymoderne, interessanne saman med tradisjonelt fagstoff i skulen. Dei vaksne og lærarar generelt må få vidare kompetanse og utvida horisont i forhold til bruken av programvare og nett.

Eg jobbar i ungdomsskulen. Det siste året no viser at fleire og fleire ungdomar kjem med sine private bærbare maskiner på skulen. Eg trur at fleire og fleire vil koma med maskin. Til slutt sit heile klassar med sine eigne maskiner, uavhengig av skulen sitt utstyr. I klassen min på 24 elevar er det no 6 - 8 stk som sit med eigen PC. Sist skuleår var det berre ein og to private maskiner dagleg.

Kvifor gjer dei dette? Jau, ei årska er truleg at fleire har økonomisk høve til å handla slikt utstyr, i tillegg er dei ikkje fornøygd med kapasitet og programvare på skulen sitt utstyr. Vidare er det slik at skulen ikkje har nok maskiner til å dekka behova me har i kvardagen. Då vel heller ungdom å bruka sine eigne maskiner, og skaffar seg utstyr sjølv.

Ein seier gjerne at marknaden er metta i høve til digitalisering. Eg trur ikkje det. Eg trur utviklinga vil gå like fort frametter i tid og me vil heile tida måtta forhalda oss til ungdom som stadig får utvida kunnskap i digitalt bruk. Då må me hengja oss på karusellen. Som lærar er det viktig at eg sit meg inn i bruken og prøver å kombinera det saman med fagkunnskapar og dermed gjev dei solid kompetanse både fagleg, digitalt.

Som mor er det same viktig for å kunna innvolvera meg i ungane sitt liv, og ha forutsetning til å forstå kva dei er opptekne av og kvifor. Dessutane er det viktig at eg kan fylgja med og sjå at kunnskapane deira vert nytta på ein grei måte som ikkje vil vera støytande for dei sjølve eller andre.

Godt tenkeverktøy - fritt på nett

Mindomo er eit bra tenkeverktøy der du kan byggja opp tankekart på nettet. Du kan lagra det, dela med andre slik at andre kan jobba i same tankekart og du kan eksportera det til bilete t.d. Men vær obs på at de kan ikkje skriva samstundes i kartet.

Eg har prøvd dette ut med elevar i 10.klasse. Nokon synes det var eit godt verktøy, andre lika noko anna betre. Om du har elevar eller rett og slett likar tankekart sjølv, så prøv dette. Du finn det på http://www.mindomo.com/

Eg legg ved eit lite bilete der eg viser prøving for fyrste gong, heilt enkelt. Ein kan avansera kartet ved bruk av verktøylina som er med. Døme på slikt ser du i lenka under der studiegruppa har laga eit om sosialweb. (klikk på plussane ved sidan av boksane så opnar du meir)

Lenka til tankekartet om sosialweb ligg her: Her er interessann lesnad og grei oversikt over dei fleste typane sosial programvare me har på nett. Tankekartet til studiegruppa finn du her
http://www.mindomo.com/edit.htm?m=24596a413b5a48aba0ddd82d5a7347cb

Antilæring eller sosialweb som frelsande verktøy for lærarar?

Driv me med antilæring i skulen og vidare kan sosialweb vera det "frelsande" verktøyet for oss lærarar?

Dette spør eg meg etter å ha studert to utanlandske forskarar og deira teoriar .Eit stort spørsmål er om me er for tradisjonelle og gammaldagse i undervisningsformene våre. Bør me nytta ungdom sin arena, onlinespel og sosialweb, for å skapa god læringsarena og utvida kunnskap. Eg vel her å setja lys på dei to ulike syna vedrørande tema og koma med ein personleg konklusjon til slutt.

Neil Selwyn – kritiske auger mot bruk av sosialweb i læresituasjonar.
Den britiske forskaren Neil Selwyn ser med kritiske auger på bruken av sosialweb i undervisninga. Han held ei rekkje føredrag der han vurderer sosialweb og læring i eit kritisk lys. Mellom anna hadde han innleiing på ITU sin konferanse om sosial web og læring. I tillegg har han skrive artiklar om temaet. Eg viser til artikkelen hans: Web 2.o applications as alternative environments for informallearning – a critical reviw.

Selwyn seier at det er eit stort gap mellom aktivitetane i formell undervisning og sosial web. At ungdom likar teknologi meiner han er opplagt, men han lurer heller på korleis me skal få ungdom til å lika undervisning.

Det er ikkje gitt at ungdom vil ha sosialweb inn i undervisninga. Han trur mange ungdommar er kritiske til å trekkja dette inn i formell undervisning. Det kan vera seg av at dei vil ha eit skilje mellom formell undervisning og den private formidlingskunnskapen dei tileignar seg i fritida. Dessutan er ungdom meir kritiske enn me trur til å opna opp for slik kommunikasjon i skuletida. Dei er opptekne av internettsikkerheit og læringskvaliteten i undervisninga. Om me skal nytta sosialweb i undervisninga må undervisningsmåla og ikkje minst kunnskapsmåla vera klare. Meiner Selwyn

Vidare meiner han at uformelle læringsstrategiar no vert tiljubla som likeverdige, om ikkje viktigare, enn tradisjonelle IKT strategiar. Han viser til funn i undersøkingar i Europa, Nord Amerika og Australia som seier at ein finn læringsutbyte i slikt som Facebook, My Space og onlinespel.

Michael Welch – undervisning kan vera eit hinder for læring.
Ein av dei som er tilhengjar av undervisning med bruk av sosialweb 2.0 , er cannadiaren Michael Welch. Eg viser til hans artikkel: Anti-teaching: Confonting the crisis of significance samt eit ein timers videoklipp på youtube.com

Welch meiner i motsetnad til Selwyn at den tradisjonelle undervisninga i skulen ikkje lenger er god nok. Han går så langt at han kallar det som har vorte gjort for antiundervisning. Han meiner å sjå at undervisning kan vera eit hinder for læring.

Welch seier han har lært korleis han skal stilla gode spørsmål til studentane, men ikkje korleis dei skal læra å stilla gode spørsmål.

Eit tradisjonelt klasserom eller ein føredragssal er til hinder for god læring , meiner han. Klasseromma inspirerer ikkje til kritisk tenking og dialog, men er heller ein arena for lærarane til å distribuera informasjon. Welch støttar seg til teorien om at ein lærer ved å gjera.
Difor har han og eksperimentert med sosialweb i undervisninga og funne at dette fungerer bra, likevel om han ser utfordringar, som mellom anna at studentane kan verta distrahert og avleda av personleg stoff i sosialweben.

Han meiner me har bruk for ein betre læringsarena og har difor gjort forsøk med undervisning der sosialweb er verktøy for læring.
I undervisninga oppretta han ein digital plattform der elevane kunne ha både Facebook, blogg, nyheiter og lenker til kunnskapsstoff og sider. Vidare laga han eit digitalt opplegg der elevane bygde ut med videoar og liknande. Saman laga dei ein video med simulert verdshistorie. Studentane laga kvar sin del som vart sett saman og laga til ein video til slutt. Dette gjev meirverdi i læring meiner Welch .

Påstanden sin grunngjev han med at elevane ikkje lenger vert berre lesarar av statiske sider som fungerer om lag som papirsider, men vert aktive utøvarar og formidlarar av kunnskap. Dei stiller spørsmål og produserer svar til kvarandre og faktisk til alle som er innom websidene. På den måten distribuerer ein kunnskap verda over og hentar kunnskap frå heile verda.

Tradisjonell Ikt undervisning der studentane hentar informasjon frå internett gjev ikkje eit godt læringsutbyte då ein skal vera kritisk til kva ein finn og kvar ein hentar informasjonen frå. Kjeldene er ikkje alltid dei beste. Eit bra læringsutbyte vert det dersom me må undersøkja, stilla spørsmål til andre, gå i diskusjonar og produsera informasjon for andre lesarar.

Eigen konklusjon:
Eg ser at begge forskarane har gode element i sine teoriar.

Det viktige trur eg er at lærarar og kunnskapsformidlarar er kjende med sosialweb 2.0, at ein meistrar bruken av det og kan, om ein meiner det er hensiktsmessig, nytta det i undervisninga.

Det bør til kvar ei tid vera fokus på læringsmåla og korleis ein best kan nå den kunnskapen ein er ute etter at elevane skal sitja att med. Då må det vera opp til kvar enkelt lærar og i kvar enkelt situasjon å gjera seg nytte av eller forkasta bruken av sosialweb 2.0. Men at web 2.o er det "frelsande" verktøy for oss lærarar det stiller eg sterk tvil til etter å ha studert desse to forskarane og det dei har kom fram til. Dessutan ser eg i eiga erfaring at det er lett for elevane å mista fokus i timane når ein bruker PC. Særleg og viss me opnar for MSN , Facebook , blogg osv i timane. Mange ting lokkar – ein skal vera svært strukturert om ein ikkje skal la seg distrahera av all informasjon ein finn der.

Samstundes ser eg føremonene med å nytta web 2.0 . Enkelte skular i Noreg har gjort forsøk med dette og ser det som nyttefullt og at det er ein god reiskap i undervisninga. Døme på dette er TWEAK på Stovner VGS, der dei prøver ut prinsippet om å dela og utvikla kunnskap saman. Eg trur ikkje me skal vera redd for å prøva, dra vekslar på det andre har gjort forsøk med , me skal vera opne for at det kan vera bra, men samstundes skeptisk og tenkja nøye gjennom måla våre med å innføra sosialweb i klasserommet.

Ein ting er sikkert: Digital teknologi er i ferd med å etablera nye betingelsar og kontekstar for kunnskapsutvikling. Samstundes endrar me oppfattinga vår av kva som er gyldig kunnskap . Dette vil føra til at me endrar synet vårt på kva som er meiningsfulle aktivitetar i klasserommet. Vidare fører dette til at me vert utfordra til å laga undervisningsopplegg på nye måtar. Det er nødvendig at me kan forhalda oss aktivt til teknologien og elevane sin livsverden, og at me prøver å byggja bruer mellom skulen, teknologien og elevane si verd utanfor skulen. ( Hauge , Lund, Vestøl 2007: Undervisning i endring, s 31)

Difor trur eg at undervisningsmiljøet i Noreg burde ha eit fellesmål, der ein førebur elevar i barnesteget ved flittig bruk av Ikt. I ungdomssteget prøver ein å læra dei kritisk bruk av web, og gjev dei ”tryggare” oppgåver i bruk av sosialweb, som til dømes blogging av fagartiklar osv. Til slutt, i vidaregåande, er kanskje tida komen for å nytta sosiallweb meir i undervisninga. Då vil truleg elevane vera meir moden for slikt bruk enn tidleg i t.d. ungdomsskulen.

Kjelder:
Hauge Trond Eiliv, Lund Andreas, Vestøl Jon Magne 2007: Undervisning i endring IKT, aktivitet, design Abstrakt forlag, Oslo

Andre kjelder:
http://www.itu.no/Nyheter/1224493677.04
http://www.itu.no/filearchive/neil_selwyn_oslo.pdf
http://www.oecd.org/dataoecd/32/3/39458556.pdf
http://www.nssl.no/filearchive/FV14.pdf